Zdjęcia czytelników

Statystyki

Użytkowników : 159
Artykułów : 753
Odsłon : 7705240
Najnowsze artykuły

Portal Internetowy Ziemia Kłodzka. Region hrabstwa kłodzkiego i najbliższych okolic., Powered by Joomla! and designed by SiteGround Joomla Templates


Historia uzdrowiska Lądek Zdrój Drukuj Email
Spis treści
Historia uzdrowiska Lądek Zdrój
Historia uzdrowiska Lądek Zdrój, str.2
Wszystkie strony

Kłodzko
Kłodzko
DatsoPic 2.0 © 2009 by Andrey Datso
Pierwotnie, tereny Ziemi Kłodzkiej zamieszkiwała prasłowiańska ludność rolnicza z największymi skupiskami na terenach obecnego Kłodzka, Bystrzycy Kłodzkiej i Międzylesia. W IX wieku słowiańskie osadnictwo tworzyło wspólnoty rodowe, które łączyły się w plemiona i w większe jednostki zapoczątkowujące lokalne organizmy państwowe. Z końcem X wieku ziemie te zostały zajęte przez południowych sąsiadów, książąt Libie i zostały podporządkowane Czechom. Na początku XI wieku Bolesław Chrobry przywrócił te ziemie do Polski. Od 990 do 1341 r. wielokrotnie ziemie te przechodziły we władanie bądź Czech bądź Polski. W 1341 r. po śmierci księcia Bolka Ziębickiego Ziemia Kłodzka została włączona ponownie do Czech, a po kilku wiekach została przyłączona do Prus a następnie do Niemiec i powróciła do Polski dopiero w 1945 r.     

Przyjęto, że datę powstania uzdrowiska określa rok, w którym rozpoczęto zorganizowaną formę leczenia, a przy rozbieżnych datach, przyjmuje się najstarszą potwierdzoną datę. W bardzo starych uzdrowiskach, do których zalicza się Lądek Zdrój, określenie dokładnej daty jest niemożliwe nie tylko z powodu odległego czasu, ale głównie z powodu zniszczenia wszelkich dokumentów w wyniku wojen, pożarów i innych kataklizmów. W takich przypadkach ustala się datę powstania uzdrowiska na podstawie pośrednich dokumentów historycznych bądź opisów historycznych z późniejszego okresu, często popartych wykopaliskami budowli i urządzeń, które są dodatkowym potwierdzeniem przybliżonej daty.

Lądek Zdrój
Lądek Zdrój
DatsoPic 2.0 © 2009 by Andrey Datso
Przyjmuje się na podstawie pośrednich dowodów, że leczenie uzdrowiskowe w Lądku Zdroju istniało już około 1241 r. Wiąże się to z wielkim najazdem Mongołów na Europę w XIII wieku, kiedy to wojska Tatarów po zwycięskiej bitwie pod Legnicą 9 kwietnia 1241 r., skierowały się na Węgry i po drodze zniszczyły szereg miejscowości w tym i Lądek. Opisu tych zdarzeń dokonuje anonimowy autor w początku XVII wieku, podając o zniszczeniu w czasie najazdu Mongołów urządzeń kąpielowych w Lądku. Opis ten został wydany w języku niemieckim w 1683 r. O podobnej treści i dacie oraz o podobnej wiarygodności historycznej jest zapis w kronice śląska z 1625 r. dotyczący zniszczenia urządzeń leczniczych Lądka. W obu wyżej podanych opisach zawarta jest również informacja o zniszczeniach zdroju w latach 1428-1431 w okresie wojen husyckich.

W XIII wieku miasta znajdujące się na obszarze obecnej Ziemi Kłodzkiej przechodzą na tak zwane prawo niemieckie, które w znaczny sposób usamodzielniało miasta. Jako pierwsze przechodzi na to prawo Kłodzko (1222-1250), a następnie Bystrzyca Kłodzka (1252-1256) i Lądek (1264-1280). W tym też czasie znacznie nasiliła się kolonizacja tych terenów przez Niemców.

W 1453 r. Hrabstwo Kłodzkie przeszło we władanie namiestnika króla czeskiego księcia Jerzego Podiebrackiego, którego spadkobiercy, bracia Albert, Jerzy i Karol Podiebradowie zainteresowali się zdrojem w Lądku i w 1498 r. odnowili i rozbudowali źródło oraz jego zaplecze. Przy źródle wybudowali kaplicę pod wezwaniem świętego Jerzego, patrona jednego z braci, a ujęcie źródła nazwano zdrojem "świętego Jerzego". W tym też roku sprowadzono do Lądka dr Konrada z Berge, który po raz pierwszy dokonał analizy chemicznej wody z tego źródła. Po 1501 r. zdrój św. Jerzego często zmieniał właścicieli i znacznie podupadł, dopiero w 1571 r. rada miejska wykupiła zdrój i zaczęła wykazywać o niego dbałość.    

Polanica Zdrój
Polanica Zdrój
DatsoPic 2.0 © 2009 by Andrey Datso
W latach 1577-1580 dokonano dużej przebudowy, zamieniono dotychczasową obudowę źródła z belek drewnianych na obudowę kamienną, zainstalowano wanny z podgrzewaną wodą oraz wzniesiono nowe budynki przeznaczone na kwatery dla przybywających do zdroju. W 1577 r. rada miejska Lądka wydała regulamin zdrojowy regulujący sposób korzystania ze zdroju, który w formie poszerzonej ponownie wydano w 1601 r. W wyniku tych przemian Lądek stał się atrakcyjny i zanotowano w tym okresie obecność wielu znakomitych gości, w tym księcia Jerzego II Piasta z Brzegu, księcia Karola austryjackiego, księcia Holsztyńskiego i księcia z Oleśnicy oraz kardynała Harracha z Pragi. W latach wojny trzydziestoletniej (1618-1648) Lądek podupadł i uległ zniszczeniu w wyniku pożarów, a ponadto został złupiony przez Szwedów w 1645 i 1647 r.

W 1625 r. dr Schilling z Nysy na nowo opisuje zdrój "Jerzego" i podaje jednocześnie istnienie dodatkowego źródła ciepliczego, które nazwał źródłem "Nowym" (obecnie noszącym nazwę źródło "Marii Skłodowskiej-Curie"). źródło to zostało prawdopodobnie odkryte około 1622 r., a w 1788 r. zostało przemianowane na źródło "Tuszowe"

Lądek Zdrój
Lądek Zdrój
DatsoPic 2.0 © 2009 by Andrey Datso
W 1637 r. zarządca hrabstwa kłodzkiego Zygmunt Hoffmann wykupił opisane przez dr Schillinga źródło "Nowe" i jego okolice, jednak prawdopodobnie z powodu toczących się wojen przez 40 lat nie dokonywał żadnych prac. Dopiero w 1678 r. Hoffmann zlecił oczyszczanie tego źródła i przyległego terenu i wtedy odkryto w bliskiej odległości od niego, nieznane dotąd źródło cieplejsze i o większej wydajności, które Zygmunt Hoffmann na cześć swojej żony nazwał źródłem "Marii". Po dokładnym odsłonięciu nowego wypływu źródlanej wody, znaleziono wykuty w skale zbiornik o długości około 2,7 m, szerokości 2,0 m i głębokości około 2,3 m, a w nim resztki łopat, czerpaków i innych przedmiotów. To odkrycie wskazywało na istnienie zorganizowanej formy leczenia zdrojowego w odległym, bliżej nie określonym czasie, jednak w znacznie wcześniejszym niż stosowane w zdroju "Jerzy". W 1678 r. nad źródłem "Marii", Hoffmann rozpoczął budowę zakładu kąpielowego, który został oddany do użytku w 1680 r. i otrzymał nazwę "Marienbad" (obecnie "Wojciech"). Był to okazały ośmioboczny obiekt o wysokości około 25 m i średnicy około 9,5 m, w środku nad źródłem znajdował się ośmiokątny basen o przekątnej około 6 m i głębokości ponad l ,5 m. Dno basenu stanowiła drewniana podłoga przykrywająca wypływy wody ze źródła. Na przełomie XVII i XVIII wieku ukazuje się kilka znaczących opracowań, które dotyczyły wód lądeckich oraz zaleceń jak je należy stosować. W zależności od patrona, autorzy tych opracowań bardziej zachwalali zdrój "Jerzego" bądź zdrój "Marii".

W 1677 r. ukazuje się nowe opracowanie zdroju "Jerzego", autorstwa Jerzego Ambrożego Woltera, fizyka miejskiego z Kłodzka, które niewątpliwie miało w tym okresie duże znaczenie praktyczne. Opracowanie to dotyczyło nie tylko zdroju "Jerzego" ale również podawało wskazania do leczenia oraz sposoby korzystania z kąpieli. Do głównych wskazań Wolter zalicza: podagrę, kamienie nerkowe i żółciowe, zapalenie jelit, bezpłodność. Jednocześnie podaje, że można korzystać ze źródła w godzinach od 6 do 10 i od 13 do 17. Zaleca by rozpoczynać kąpiel od pół godziny, a następnie stopniowo zwiększać do 3, a nawet do 4 godzin przed południem i po południu, jednak uważa, że najwłaściwsze jest stosowanie 100 godzin kąpieli na całą kurację.

Kudowa Zdrój
Kudowa Zdrój
DatsoPic 2.0 © 2009 by Andrey Datso
Ponadto zaleca by ciężko chorzy i osłabieni nie stosowali kąpieli dłużej jak 3 godziny dziennie, dzieci do lat 7 tylko l godzinę, a starcy powyżej 70 lat tylko pół godziny dziennie. Wolter chyba jako pierwszy zaleca dla korzystających z kąpieli w Lądku, przestrzeganie zasad zdrowego trybu życia, polegającego na unikaniu wychłodzenia, spożywania ciężkostrawnych, ostrych, słonych i wędzonych potraw oraz unikania gniewu i smutku oraz nadużycia seksualnego.
W 1694 r. dr Adam Kremer z Wiednia na zlecenie Hoffmanna wydaje w języku niemieckim zalecenia i sposoby leczenia wodami ze źródła "Marii". Wskazania do leczenia wodami ze źródła "Marii" wg Kremera dotyczą niemal większości znanych wtedy chorób i mają niewątpliwie charakter reklamowy. Głównym jednak wkładem Kremera w leczenie w Lądku jest to, że po raz pierwszy zwrócił szczególną uwagę na kurację pitną, którą traktował na równi z kąpielami.    

W 1705 r. lekarz miejski z Wrocławia dr K. Öhmbus, który co prawda opisuje tylko źródło "Jerzy", wprowadza jednak szereg nowości i poprawek w zakresie stosowania wód w Lądku. Podaje między innymi opis kąpieli napotnej stosowanej w specjalnej komorze parowej, którą można było stosować 2 razy dziennie jeżeli nie pobierano kąpieli, lub l raz dziennie razem z kąpielami. Ogólnie zalecał, aby kąpiel napotną rozpoczynać od 15 minut i następnie zwiększać do 30-45 minut a sporadycznie do l godziny, a zalecana łączna ilość godzin kąpieli napotnych na kurację wynosiła 10-12 godzin. Innym zabiegiem było stosowanie lewatywy z wody mineralnej, którą zalecał w schorzeniach określanych przez autora jako "owrzodzenia macicy i jelit". K. Öhmbus był zdecydowanym zwolennikiem nie przekraczania 100 godzin kąpieli na całą kurację, mimo że podał 2 przykłady pomyślnie zakończonej kuracji trwającej 200 i 250 godzin. Jako pierwszy uważał, że można podgrzewać wodę źródlaną do wanien, a nawet zalecał aby zaraz po kąpieli w basenie, pobierać ciepłą kąpiel w wannie, co rozszerza i przeczyszcza pory skórne. Zalecał również dostosowanie kuracji do choroby.

Kudowa Zdrój
Kudowa Zdrój
DatsoPic 2.0 © 2009 by Andrey Datso
W 1744 r. ukazuje się obszerna monografia zawierająca 456 stron, wydana przez profesora Gotfryda Henryka Burgharta, w której opierał się on w dużym stopniu na opracowaniach poprzednich autorów, a zwłaszcza na opracowaniu Kremera i Öhmbusa. W monografii Burgharta, z punktu widzenia leczniczego, najważniejsze jest jego osobiste stwierdzenie, że woda lądecka nie wnika do organizmu, lecz wywołuje u ludzi oczyszczającą febrę, która wywołuje na skórze wysypkę, którą określa jako wyprysk kąpielowy lub wyrzut skórny. Wyprysk kąpielowy wg Burgharta był podstawowym objawem, który świadczył o korzystnym działaniu kąpieli a jednocześnie był obowiązujący do ustalenia czasu kuracji. Według tej koncepcji, która utrzymywała się w Lądku przez wiele następnych łat, lekarze zwyczajowo ustalali czas kuracji. Ogólnie Burghart zalecał aby kuracja trwała około 4 tygodnie, a liczba godzin kąpieli w tym okresie powinna wynosić 120 do 130 godzin. Natomiast indywidualne ustalenie czasu kuracji uzależniał od czasu w jakim wystąpił wyprysk kąpielowy i zalecał wtedy przedłużenie czasu kuracji o taką samą lub nieco większą liczbę godzin jaka była potrzebna do wystąpienia wyprysku. W swojej obszernej monografii Burghart szczegółowo opisuje jak powinna przebiegać cała kuracja w Lądku, podając dokładnie wszelkie stosowane w tym czasie rodzaje kąpieli oraz rodzaje kuracji pitnej, a całość kuracji według niego, należało uzależniać od rodzaju choroby i ogólnej wydolności pacjenta, z którą niewątpliwie wiązał czas wystąpienia wyprysku kąpielowego.

Folia Medica Lodziensia, tom 29
Łódzkie Towarzystwo Naukowe



 

Góry i Rezerwaty

Ostatnio na forum

BŁĄD: mod_kunenalatest: Kunena 1.6.2 (lub późniejsza) jest niezainstalowana na tej stronie!

Losowe zdjęcie z Portalu


Promenada spacerowa
Promenada spacerowa
NASI PARTNERZY:
: Nasze banery : Statystyki : Poczta e-mail :
www.NieregularnikPolanicki.ZiemiaKlodzka.pl ? www.GlosGoworowa.ZiemiaKlodzka.pl ? www.Jacuk.ZiemiaKlodzka.pl ?
Liczba wywołań tej strony: 11950